Sakin bir köşede, kitabım ve kahvemle ruhumu gezdirecek zamanlar yaratıyorum. Kendim için. Kendime iyi gelmek için. Bazen de yalnızca canım öyle istediği için. Böyle anlarda; bütün kaostan, insanlardan, olaylardan, hatta bir süreliğine kendi duygularımdan bile sıyrıldığımda düşünüyorum: Hayat bütün duyguları yaşayacak kadar uzun olabilir ama sürekli her şeyi göğüslemek için de yeterince kısa. Kitaplarla ilk ne zaman böyle yakınlaştığımı düşünüyorum bazen. Kırgın olduğum zamanlardı. Neye kırıldığımı bugün hatırlamıyorum bile. İlginç. Kırgınlığın sebebi gitmiş, kitap kalmış. Sanki biri kendimi iyi etmenin reçetesini sessizce elime tutuşturmuştu. Okudum. Okudukça biraz toparlandım. Malum, kalp hep suikaste açık bir organ. Onu korumak için ya demirden bir kalp taşıyacaksın ya da incindiğinde kendine nasıl döneceğini öğreneceksin. İlki bana göre değildi. Ben ikincisini seçtim. Kitaplarla başladım. Çünkü bazen bir kitabın içindeki insan, hemen yanı başındaki insandan daha tanıdık geliyor. Bir cümle seni anlıyor. Bir paragraf, yıllardır adını koyamadığın şeyi söylüyor. Hiç tanımadığın birinin yıllar önce yazdığı birkaç kelime gelip tam senin yaşadığın yere oturuyor. Belki satır aralarını bu kadar sevmem de bundan. İnsan bazen kendisine tam orada rastlıyor. Zaman geçtikçe rafine bir hayat istediğimi de biraz o satır aralarında fark ettim. Rafine… Kelimeyi seviyorum. Bende lüksü ya da gösterişi değil, ayıklamayı çağrıştırıyor. Fazlalığı azaltmayı. Gereksiz gürültüyü kısmayı. Neye, kime, hangi söze, hangi masaya, hangi meseleye ne kadar yer vereceğini bilmeyi. Hayatın içine sürekli daha fazlasını sığdırmaya çalışmak yerine, zaten içinde olanların hangilerinin gerçekten sana ait olduğuna karar vermeyi. Belki yaş aldıkça değişen şeylerden biri de bu. İnsan her şeyi çoğaltmak istemiyor artık. Bazen yalnızca doğru şeylerin kalmasını istiyor.
Seçimlerimin daha belirgin olduğu bir dönemden geçiyorum. Kalabalığı sevmiyorum artık. Gürültüyü de. Yüzeysel sohbetleri. Kuru kalabalıkları. Yanında kendimi huzursuz hissettiğim insanlarla sırf ayıp olmasın diye uzun saatler geçirmeyi. Ama rafine olmakla katılaşmayı birbirine karıştırmak istemiyorum. Çünkü katı olan kolay kolay biçim değiştiremiyor. Ben değişebilmek istiyorum. Fikrimi değiştirebilmek. Yanıldığımı söyleyebilmek. Yeni bir şeyi içeri alabilmek. Gerekirse yıllardır taşıdığım bir şeyi dışarıda bırakabilmek. Azaltırken kapanmak değil niyetim; daha seçici biçimde açık kalmak. Son zamanlarda kendimle ilgili başka bir şeyi daha fark ettim: Fazla anlatıyorum. Özellikle iş ilişkilerimde. Bir şeyi söylüyorum. Sonra aynı şeyi başka bir cümleyle yeniden söylüyorum. Yetmiyor. Bir örnek daha veriyorum. Biraz daha açıklıyorum. Sanki yeterince çok kelime kullanırsam karşımdaki beni mutlaka anlayacakmış gibi. Oysa anlamak yalnızca anlatanın mahareti değil. Dinleyenin de niyeti. Dikkati. Bakış açısı. Bazen kapasitesi, bazen de isteği. Sen dünyanın en açık cümlesini kurarsın; karşındaki anlamaya gönüllü değilse kelimeler yalnızca yorulur. Ben de onlarla birlikte yoruluyorum. Zihnim. Bedenim. Ruhum. Belki rafine etmek istediğim şeylerden biri de dilim. Daha az kelime değil mutlaka; daha gerekli kelime. Her boşluğu açıklamayla doldurmamak. Her yanlış anlaşılma ihtimalinin peşinden koşmamak. Söylediğim bir cümlenin arkasından koşup onu tekrar tekrar savunmamak. Kendimi herkese eksiksiz anlatma görevinden biraz istifa etmek. Çünkü anlaşılmak güzel. İnsanın en temel ihtiyaçlarından biri. Ama anlaşılmamak her zaman kötü anlattığım anlamına gelmiyor. Bazen bir cümlenin ulaşabileceği yer, onu söyleyen kişinin değil, dinleyenin sınırlarıyla belirleniyor. Bunu kabul etmek bana iyi geliyor. Herkes tarafından doğru anlaşılmaya çalışmanın insanı kendi dilinden uzaklaştıran bir tarafı var çünkü. Ben artık kendimi anlatırken kendimden uzaklaşmak istemiyorum.
“Ben” dediğimiz şeyin ne kadarının başımıza gelenlerden, ne kadarının onlara verdiğimiz karşılıklardan oluştuğunu bilmiyorum. Ama verdiğim karşılıklarda söz hakkım olduğunu biliyorum. Belki hayatımı rafine etmek dediğim şey de tam burada başlıyor. Her şeye cevap vermemek. Her masada oturmamak. Her tartışmada kendimi ispatlamamak. Her kapıyı açık tutmamak. Her kırgınlığı yanımda taşımamak. Her insanın beni anlamasını beklememek. Ve bütün bunları yaparken hayata karşı sertleşmemek. Çünkü seçici olmakla duvar örmek arasında ince bir çizgi var. Ben duvarlar istemiyorum. Sınırlarım olsun istiyorum. Kapıları olan, gerektiğinde açılan, gerektiğinde kapanan ama içeride hâlâ ışık bulunan bir yer gibi. Dün gece pofuduk bir bulutun dinginliğine sığınmış gibi hissettim. Yeni Ay’da bir mum yaktım. Bir niyet tuttum. O naif ve kırılgan kalbimden geçirdim. Böyle ritüellerin hayatın gidişatını değiştirip değiştirmediğini bilmiyorum. Belki değiştirmiyorlar. Ama insanın kendi sesini duyabilmesi için küçücük bir sessizlik yaratıyorlar. Bazen bunun kendisi yeterince kıymetli. Mumu da bunun için yaktım. Bir zamanlar kendime “bugüne dek olabildiğim en iyi versiyonumu” hediye etmeyi dilerdim. Şimdi “en iyi” kelimesine biraz mesafeliyim. Kendimi sürekli geliştirilecek, kusurları giderilecek, daha başarılı bir sürümüne yükseltilecek bir proje gibi görmek istemiyorum. Daha rafine bir dileğim var artık: Kendimin bana daha çok benzeyen hâlini istiyorum. Daha az gürültü. Daha az izah. Daha az mecburiyet. Daha çok merak. Daha çok esneklik. Daha çok seçilmiş insan. Daha çok kitap. Kahve de kalsın. Kalbim kırılacaksa yine kırılsın. Demirden olmasını zaten hiç istemedim. Ben yalnızca kırıldığında eve dönüş yolunu bilsin istiyorum. Çünkü benim rafine hayat dediğim şey kusursuz, steril ya da hiç incinmediğim bir hayat değil. Neyin bana ait olduğunu bildiğim, neyin olmadığını ise zarafetle bırakabildiğim bir hayat. Sanırım artık istediğim tam olarak bu.
Evrim Onuk
