Gözlerimi kapattım. İki elimle göğüs kafesimi iki yana doğru sonuna kadar açtım. İçime dolan, sonra yavaşça boşalan nefesimi dinledim. Kalbimi de. Göğsümün ortasını böylece açınca sanki başka türlü bir hava doldu içime. Başka türlü rahatladım. Sonra sustuğumu fark ettim. Kendime. Başkalarına. Hayata. Çok iyi tanıdıklarıma ve hiç tanımadıklarıma. Kendi sessizliğimin içinde günlerce oturdum. Olan biten her şeyi susa susa duydum. İnsan konuşmayı bıraktığında sessizlik başlamıyor aslında. Tam tersine, önce içerideki bütün sesler yükseliyor. Söyleyemediklerin, söylediklerine pişman oldukların, keşkeler, öfke, kırgınlık, kendine verdiğin cevaplar, başkalarından beklediklerin… Zihnin, susturduğunu sandığın ne varsa önüne getiriyor. Sonra onlar da yoruluyor. Dikkatini yeterince uzun süre verdiğinde, bütün o gürültünün içinden başka bir sessizlik çıkıyor. Daha derin. Daha berrak. Cevap vermeye çalışmayan bir sessizlik. İnsan tam orada bazı şeyleri daha net görmeye başlıyor. Yaşadığımız bazı olaylar fazlasıyla kırıcı, bazıları yorucu olabiliyor. Bazılarıysa ne olduğunu anlamamızdan çok daha uzun süre bizimle kalıyor. Hepsine bir anlam vermek istiyoruz belki; çünkü anlamlandırdığımız şeyi daha kolay taşıyacağımızı sanıyoruz. Oysa her şey hemen anlaşılmıyor. Bazı yaşanmışlıkların cümlesi çok sonra kuruluyor. Bazılarınınki hiç kurulmuyor. Yine de bütün bunların içinde insan bazen kendisine dair önemli bir şey görüyor. Yaşadığı şeyin nedenini değil belki ama onun karşısında kim olduğunu. Nerede sustuğunu. Nerede gereğinden fazla kaldığını. Neye tahammül ettiğini ve artık neye etmeyeceğini.
Daha önce pek yürümediğin bir yolda, sendeleyerek de olsa birkaç adım atıyorsun sonra. Hayır diyorsun mesela. Zorlanarak. Sesin biraz titreyerek. Ama diyorsun. Çünkü bir sınırın değerini, onu ilk kez çizdiğinde değil, korumak zorunda kaldığında anlıyorsun. Üzerinde yıllardır taşıdığın bazı yükleri indirip ilk kez gerçekten bakıyorsun: Bu benim mi? Ben mi aldım bunu? Yoksa birileri bana yakıştırdı da ben zamanla kendime ait sandım? İnsan ne çok şeyi karakteri zannederek taşıyor. Başkalarının beklentilerini, kendisine biçilen rolleri, “ayıp olmasın”ları, mecburiyetleri, çok eskiden verilmiş ama artık hiçbir karşılığı kalmamış sözleri… Her yük taşınmaya değer değil. Her beklenti yerine getirilmeye de. Bunu fark etmek insanın omuzlarını hafifletiyor. Evet, kalpler kırılıyor. İnsan inciniyor. Olan bitenin nedenini anlamak kolay olmuyor. Nasılını da. Hele yaşadığın şeyi geçmişteki başka bir hikâyeye benzettiysen, zihnin hemen eski çekmeceleri açıyor: Aynı acı mı? Aynı hata mı? Yine mi? Hafızanın tuhaf bir tarafı var; bugünün acısına dünün gölgesini düşürmekte pek maharetli. Bu yüzden bazen yalnızca olanı değil, daha önce olmuş olanları da yeniden yaşıyoruz. Sonuçları kabul etmek, olayın kendisinden çok daha uzun sürebiliyor. Bir zamanlar hayatın sınavlarını önce verdiğimize, derslerini sonra aldığımıza inanırdım. Hâlâ bu düşüncenin bende bir karşılığı var. Ama artık yaşadığım her şeyden mutlaka bir ders çıkarmak zorunda olduğumu düşünmüyorum. Hayatın başımıza gelen her şeyi kişisel gelişimimize hizmet eden kusursuz bir müfredata göre düzenlediğine inanmak bana fazla kolay geliyor. Bazı şeyler öğretir. Bazıları yalnızca üzer. Bazıları geçer. Bazılarının anlamını yıllar sonra bulursun. Bazılarınınsa hiç bulamazsın. Belki olgunluk, her acıyı kıymetli bir derse dönüştürmekte değil; bazen hiçbir anlam bulamadan da onu geride bırakabilmekte.
Benim o günlerde yaptığım sanırım buydu: Sessizliğin içinde oturup kendimi dinlemek. Neyi taşıyabileceğimi, neyi artık taşımak istemediğimi, nerede kalacağımı, nereden çekileceğimi, neye hayır diyeceğimi ve bütün bunların arasında nasıl bir insan olarak kalmak istediğimi düşünmek. Çünkü insanın başına gelenler kadar, onların ardından neye dönüşmeyi reddettiği de önemli. Kırıldığım için kıran biri olmak istemiyorum. Haksızlığa uğradığım için adaletten vazgeçmek de. Birinin hoyratlığı yüzünden kendi inceliğimi küçümsemek hiç istemiyorum. İnsan olmanın yalnızca hırstan, çıkardan, kibirden ve maddiyattan ibaret olmadığını hatırlatan bir şeye hâlâ ihtiyacımız var. Ben ona vicdan diyorum. Kendim için de başkaları için de onu diliyorum. Şimdi kendi yolumda yürümeye devam ediyorum. Bütün cevapları aldığım için değil. Her şeyi anladığım için hiç değil. Bazı şeyleri hâlâ bilmiyorum. Bazı soruların cevabını artık aramıyorum. Çünkü yürümek için her şeyi bilmek gerekmiyor. Bazen yalnızca biraz sessizlik gerekiyor. Biraz sabır. Biraz sebat. Sınav dediğimiz belki başımıza gelen; sabır, onun içinde kendimizi kaybetmeden kalabilmek; sebat ise artık yol görünmese bile kendi yönümüzden bütünüyle vazgeçmemek. İnsan bazen yolun sonunda değil, tam da yürürken kendine varabiliyor.
Evrim Onuk
