Bir söz vardır; Çoğu zaman anlamak için değil, cevap vermek için dinliyoruz. Oysa insan zorlandığı şeyleri anlatırken her zaman bir cevap aramıyor. Bazen yalnızca anlaşılmak istiyor. Duyulmak. Hissedilmek. Kalpten dinlenilmek. Birinin hemen çözüm üretmeden, yarana isim koymadan, sana ne yapman gerektiğini söylemeden yanında oturabilmesi ne büyük şey. Belki gerçek yakınlık biraz da burada başlıyor; karşındakinin sessizliğini hemen doldurmaya çalışmamakta. İki huyuma bölsen beni, kendinden başka kimseye bölünmeyen bir kadın olurum. Ben hep aynı anda birkaç gezegende birden dönüyorum. Bütün seslerim aynı şarkıyı söylemiyor belki ama hepsi bana ait. Bir tarafım susarken diğeri konuşuyor. Biri kalmak isterken biri çoktan kapıya yöneliyor. Biri affediyor. Diğeri hâlâ nedenini soruyor. Eskiden içimdeki bu çelişkileri çözmem gereken bir problem gibi görürdüm. Şimdiyse insanın tek bir duygudan, tek bir karardan, tek bir hakikatten ibaret olmadığını daha iyi biliyorum. Aynı anda hem özleyip hem uzak durabilirsin. Affedip unutmamayı seçebilirsin. Bir şeyi geride bırakırken hâlâ onun için üzülebilirsin. Kalbinin içinde birbirine zıt görünen duyguların yan yana durması, ne istediğini bilmediğin anlamına gelmiyor her zaman; bazen yalnızca yaşadığın şeyin sende bıraktığı izlerin tek renkten oluşmadığını gösteriyor. Ama artık bütün rüyalarımı tek bir soru çözüyor sanki: Düğüm nedir? Neden atılır? Bu soruyu bir kez sorunca devamı çorap söküğü gibi geliyor. Hangi ip nereden geçmiş? Hangisini ben sıkmışım? Hangisini bir başkası? Hangisi yıllardır orada? Ve hangisini çözmek yerine yalnızca üzerini örtmüşüm? Artık bazı şeyleri biliyorum. Adını seçemiyorsun. Yazını seçemiyorsun. Yaranı seçemiyorsun. Hayatın önüne ne çıkaracağını da. Ama zaman geçtikçe başka bir yerde söz hakkın olduğunu fark ediyorsun: Neyi yanında taşıyacağında. Hangi anıya kol kanat gereceğinde. Neyi artık bırakacağında. Ve belki en çok, yaranla ne yapacağında.
Onu mutlaka güzel bir şeye dönüştürmek zorunda değilsin. Her acının insana bir şey öğretmesi, her kırılmanın seni daha güçlü yapması, her yaranın sonunda anlamlı bir hikâyeye dönüşmesi gerekmiyor. Bazı yaralar yalnızca yaradır. Bazı şeyler yalnızca canını yakmıştır. Bunu olduğu gibi kabul etmek de hayatın bir parçası. Ama bütün hayatını onların etrafında kurup kurmayacağın, bir yerden sonra sana kalıyor. Hayatın döne döne aynı şeyleri anlattığını düşündüğüm zamanlar oldu. Anlamadıysan bir daha. Bir daha. Hep aynı yerime vuruyor sanki. Sivri köşem yontulana kadar. Şimdi bundan o kadar emin değilim. Belki hayat aynı dersi vermiyor. Belki benim elim hep aynı kapının koluna gidiyor. Belki bazı hikâyeler bizi bulmuyor da biz, tanıdık oldukları için fark etmeden yeniden onların içine giriyoruz. İnsan her zaman iyi olanı değil, bazen bildiğini seçiyor. Tekerrür de bu yüzden zaman zaman kader gibi görünüyor. Oysa bazen yalnızca alışkanlık. Bazen korku. Bazen çocukluktan kalma bir tanıdıklık. Bazen de başka türlü davranmayı henüz bilmemek. Ben bütün bunları en çok yazarken görüyorum. Kalemin. Kelimenin. Kâğıda devrilmenin. Dilimde döneni yazıya düşürmenin insanıyım. Genelin değil, detayın peşindeyim. Genişliğin değil bazen darlığın. Başkalarının üzerinden geçip gittiği küçücük şeylere takılıyorum. Bir bakışa. Bir kelimenin söylenişine. Bir susuşa. Bir cümlenin eksik kalan yerine. Belki sevgiyi de bu yüzden büyüterek yaşıyorum. Detaylarından. Çünkü bazen bir ilişkinin bütün hikâyesi büyük olaylarında değil, kimsenin önemsemediği o küçücük anlarda saklı oluyor. İnsan kendi tarihini tekerrür ettirir mi? Bazen. Ama bu cümleyi de kader gibi kullanmak istemiyorum. Çünkü insanın geçmişi açıklayıcı olabilir; hüküm verici olmak zorunda değil.
İnsan kendi hikâyesinin yazarı olabilir belki ama tek yazarı değil. Başkaları var. Tesadüfler var. Kaybettiklerimiz. Bize yapılanlar. Bizim yaptıklarımız. Seçebildiklerimiz ve seçemediğimiz şeyler. Hayatın bizim irademize hiç danışmadan değiştirdiği cümleler var. Yine de bütün bunların arasında küçücük de olsa bir hareket alanımız kalıyor. Benim için asıl kıymetli olan da orası. Aynı hikâyenin içine düştüğümüzde bu kez nerede duracağımızı seçebilmek. Ne zaman konuşacağımızı. Ne zaman susacağımızı. Ne zaman kalacağımızı. Ne zaman gideceğimizi. Hangi düğümü çözmeye uğraşacağımızı ve hangisini artık taşımayacağımızı. Belki mesele her hikâyeden galip çıkmak da değil. Bazı hikâyelerden yenik çıkıyoruz. Bazılarından eksik. Bazılarından hâlâ ne olduğunu tam anlayamadan. Hayatın her bölümünü zarif bir sonuç cümlesiyle kapatamıyoruz. Ama insan bir gün dönüp kendisine daha önemli bir soru sorabiliyor: Bu kez kendimi nerede bıraktım? Ben son zamanlarda biraz bunun peşindeyim. Kendi tekrarlarımın. Düğümlerimin. Aynı yerden kırılan taraflarımın. Sabrımın ve cesaretimin sınırlarını her gün yeniden öğreniyorum. Kendimi her defasında yeniden inşa etmek gibi büyük sözler de söylemek istemiyorum. Bazen değişmek bundan çok daha sessiz bir şey. Sonbahar da biraz böyle geliyor zaten. Bir sabah kapıyı açıyorsun. Hava bir önceki günden yalnızca birkaç derece daha soğuk. Işık başka türlü düşüyor. Rüzgârın kokusu değişmiş. Ortada ilan edilmiş hiçbir şey yok ama biliyorsun: Mevsim dönmüş. İnsan da bazen böyle değişiyor. Büyük bir gürültüyle değil. Kimseye duyurmadan. Bir sabah kendi hikâyesine bakıp aynı düğümü bir kez daha atmak istemediğini fark ederek.
Evrim Onuk
